عبد الله بن محمد ابن ناقيا ( ابن ناقيا البغدادي ) ( مترجم : ميرلوحى )

239

الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى )

659 و يرفع عنها و هي بيضاء طلّة * و قد صادفت قرنا من الشّمس ضاحيا « 10 » 660 باحسن منها يوم قالت ارائح * مع الركب او ثاو لدينا لياليا و نخستين كسى از شاعران كه به آن تشبيه لب گشود امرؤ القيس است ، در اين شعر : [ از بحر طويل ] 661 كبكر المقاناة البياض بصفرة * غذاها نمير الماء غير محلّل « 11 » و آن تشبيه بر وجهى از زشتى و تكلّف و تصنّع است كه ملاحظه مىكنى ! و امّا شعر وى كه مىگويد : [ از بحر طويل ] 662 و بيضة خدر لا يرام خباؤها « 12 » آن شعر از باب استعاره است ، و بتحقيق ذو الرّمّة وصف زنان را به سفيدى ، كنايه از تخم شترمرغ آورده و گفته است : [ از بحر طويل ] 663 و بيض رفعنا بالضّحى عن متونها * سماوة جون كالخباء المقوّض « 13 » و نيز ذو الرّمة شعرى سروده ، و تخم شترمرغ را به ستارگان تشبيه كرده ، و از شترمرغ نيز سخن به ميان آورده و گفته است : [ از بحر طويل ] 664 يغادر فى الادحىّ بيضا كانّه * نجوم الثّريّا لاح بين السّحائب « 14 » ابن المعتزّ اين تشبيه را معكوس آورده و گفته است : [ از بحر كامل ]

--> ( 10 ) - در نسخه اصل چنين است ، امّا در ديوان او ، ص 8 ( بجاى و يرفع ) فيرفع و ( بجاى صادفت ) واجهت ضبط شده است . ( 11 ) - در نسخه اصل چنين است ، امّا در ديوان امرؤ القيس « غير المحلّل » ضبط شده است . ( 12 ) - ديوان امرؤ القيس ، ص 13 ملاحظه شود . ( 13 ) - ديوان ذى الرّمّة ، ص 324 . ( 14 ) - در نسخه اصل چنان است ، امّا در ديوان او ، ص 65 چنين ضبط شده است : تبادر بالأدحى بيضا بقفرة * كنجم الثّريّا لاح بين السّحائب [ در « ديوان ذى الرّمة » چاپ دمشق ج 1 ، ص 219 بجاى تبادر « تعاليه » ضبط شده است . م . ]